Frans

Leer het Frans zet voor zet: één plan tegen de opmarsvariant, de ruilvariant, 3.Nc3, 3.Nd2 en de zetten die clubspelers na 1...e6 echt spelen. De site speelt wit, jij vindt de zet. Bèta: de lijnen kunnen nog veranderen.

Train het Frans

Over deze opening

De Franse verdediging is een strijdlustig maar gesloten antwoord op e4. Zwart zet eerst e6 en valt dan met d5 de witte e-pion aan. Vaak schuift wit door naar e5 en ontstaan er twee pionketens die tegen elkaar aan staan. Geschikt voor spelers die van plannen houden, graag een vaste structuur hebben en het niet erg vinden om even te verdedigen voordat ze terugslaan.

De bepalende zetten

e4 e6: een bescheiden zet die d5 voorbereidt. De dame en de koningsloper krijgen ruimte.
d4 d5: zwart valt e4 aan met een pion die gedekt staat. Wit moet een keuze maken.
e5 c5: in de opmarsvariant sluit wit het centrum. Jij valt meteen de basis van de witte keten aan, de pion op d4.
Dekt wit e4 met 3.Nc3, dan val je de pion nog een keer aan met 3...Nf6. Dit is de klassieke variant.
Tegen 3.Nd2, de Tarrasch-variant, val je meteen het centrum aan met 3...c5.
Ruilt wit met 3.exd5, dan sla je terug met de e-pion. Je loper op c8 is dan vrij.

Het idee

Je valt de keten aan bij de basis (d4) en de kop (e5).

De Franse verdediging draait om pionketens. Na e5 staan de witte pionnen op d4 en e5, en de jouwe op e6 en d5. Wit heeft ruimte op de koningsvleugel; jij hebt ruimte op de damevleugel. Je valt de witte keten aan op twee plekken: met c5 tegen d4, de basis, en later met f6 tegen e5, de kop. Je stukken volgen die aanvallen: het paard naar c6, de dame naar b6, en soms een paard via e7 naar f5, waar het d4 extra onder druk zet.

Waarom het werkt

Wit krijgt ruimte, maar die ruimte is ook een doelwit. De pion op d4 moet steeds gedekt worden, en als hij valt, stort het witte centrum in. Jouw stelling is bovendien heel solide: er zijn weinig open lijnen naar je koning, dus een snelle witte aanval lukt minder vaak dan in open openingen. De Franse verdediging geeft je zo een duidelijk plan en tegenkansen, ook als wit beter ontwikkeld lijkt.

Voordelen en nadelen

Voordelen

Duidelijke plannen: c5 en f6 tegen de witte pionketen.
Een stevige stelling waarin je koning meestal veilig staat.
Wit moet zelf weten wat hij wil; tegenstanders die alleen op aanval spelen, lopen vaak vast.
Veel stellingen lijken op elkaar, dus wat je in de ene variant leert, helpt in de andere.

Nadelen

De loper op c8 zit achter de eigen pionnen op e6 en d5. Het is vaak je slechtste stuk.
Je hebt minder ruimte en moet je stukken soms omslachtig neerzetten.
Wit kan op de koningsvleugel aanvallen, waar jij weinig verdedigers hebt.
Er zijn veel verschillende varianten na Nc3, Nd2 en e5, elk met een eigen karakter.

Jouw plannen

De breuk c5 tegen d4, de basis van de witte keten, ondersteund door Nc6 en Qb6.
De breuk f6 tegen e5, om de kop van de keten weg te halen en de f-lijn te openen voor je toren.
Een paard via e7 naar f5, waar het d4 aanvalt en je koningsvleugel helpt verdedigen.
De slechte loper op c8 ruilen of activeren: na b6 naar b7, via a6, of in de ruilvariant naar f5.

Wat je tegenstander wil

Met e5 ruimte nemen en het centrum dichtzetten.
Op de koningsvleugel aanvallen, met pionnen (f4–f5) of met stukken richting h7.
De pion op d4 stevig houden met c3 en Nf3, zodat jouw breuk c5 niets oplevert.
Je loper op c8 opgesloten houden, zodat je feitelijk met een stuk minder speelt.

De pionstructuur

Twee ketens: d4 is de basis, e5 de kop van de witte keten.

In de opmarsvariant staan de witte pionnen op d4 en e5, de zwarte op e6 en d5. De velden voor die ketens zijn belangrijk: wit wil f5 of d6 gebruiken, jij de velden c4 en f5. Na c5 en een ruil op d4 gaat de c-lijn half open voor jou. Na f6 en een ruil op e5 of f6 gaat de f-lijn open. Een geïsoleerde pion op d5 komt ook voor, als het centrum helemaal open gaat.

Valkuilen op clubniveau

De loper op c8 vergeten. Wie hem laat staan, speelt het middenspel met een stuk minder.
Te laat c5 spelen. Zonder druk op d4 krijgt wit alle tijd voor een aanval op je koning.
Op het verkeerde moment f6 spelen, waardoor e6 zwak wordt en je koning openligt.
In de opmarsvariant met Bd3 te vroeg op d4 slaan. Na Nxd4 Nxd4 Qxd4 geeft wit schaak op b5 en verlies je je dame. Eerst Bd7.
Na Qe2 op de tweede zet meteen d5 spelen. Wit slaat, en je e-pion mag niet terugslaan omdat hij gepend staat. Eerst c5 en Be7.
Als wit: in de klassieke variant de loper naar e2 spelen in plaats van naar e3. Dan volgt cxd4 Nxd4 Ndxe5 en wint zwart een pion.

Kenmerkende stellingen

Bekijk deze stelling in de studeermodus
de opmarsvariant. Pion, paard en dame vallen samen d4 aan.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
de klassieke variant. Wit heeft een brede keten; jij drukt op d4 en gaat kort rokeren.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
de ruilvariant. Met het paard op e7 doorbreek je de symmetrie.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
de Tarrasch-variant. Je dame slaat terug, zodat je geen losse pion krijgt.

Bekende spelers

Mikhail Botvinnik was een van de belangrijkste Franse spelers en gebruikte de opening ook in zijn match om de wereldtitel tegen Mikhail Tal in 1960.
Viktor Kortsjnoi speelde de Franse verdediging zijn hele carrière op het hoogste niveau.
Wolfgang Uhlmann uit de DDR speelde met zwart bijna niets anders en werd zo een van de grootste kenners van de opening.

Herkomst

De naam komt van een correspondentiematch tussen Londen en Parijs die in 1834 begon. De Parijse spelers kozen op aandringen van Jacques Chamouillet voor e6 en wonnen de partij. Sindsdien heet het de Franse verdediging.

Veelgestelde vragen

Is de Franse verdediging goed voor beginners?

Ja, als je van rustige stellingen met duidelijke plannen houdt. Je leert er hoe je een pionketen aan de basis aanvalt met c5.

Wat is het probleem van de Franse verdediging?

De loper op c8 staat vaak achter de eigen pionnen op e6 en d5. Een deel van de plannen gaat erom die loper toch actief te krijgen, of hem te ruilen.

Wat is het verschil met de Caro-Kann?

In de Caro-Kann gaat de c-pion naar c6 en komt de loper eerst buiten. In de Franse speel je meteen e6. Daardoor krijg je vaker een gesloten stelling met een pionketen.

Welke varianten leer ik op Zetwijs?

Tegen de opmarsvariant speel je c5, Nc6 en Qb6. Tegen Nc3 speel je de klassieke variant met Nf6, tegen de Tarrasch-variant met Nd2 meteen c5, en in de ruilvariant een opstelling met Bd6 en Ne7. Daarnaast zijn er hoofdstukken voor de zetten die clubspelers na 1.e4 e6 vaak spelen, zoals Nf3 en d3.

Waarom de klassieke variant en niet de Winawer?

In de Winawer, met de loper naar b4, moet je lange en scherpe lijnen uit je hoofd kennen. In de klassieke variant met Nf6 krijg je dezelfde pionketen als in de opmarsvariant, met hetzelfde plan: c5 tegen d4. Zo hoef je maar één idee te onthouden.

Wat doe ik als wit niet 2.d4 speelt?

Bijna altijd hetzelfde: d5 en daarna c5. Speelt wit Nf3 of d3, dan neem jij de ruimte in het centrum. Eén uitzondering: na Qe2 speel je eerst c5 en Be7, omdat je e-pion anders gepend staat.

Is de ruilvariant saai?

De pionnen staan symmetrisch, dus de stelling is rustig. Maar je hoeft wit niet na te doen. Met het paard op e7 en de loper naar f5 krijg je een eigen opstelling, en je loper op c8 is voor één keer geen probleem.

Ik speel met wit de opmarsvariant van Zetwijs. Botst dat?

Nee. De hoofdlijn is dezelfde: wat je met wit leert, zie je hier van de andere kant. Zo begrijp je beter wat beide spelers willen.

Wat kiest je tegenstander?

Na e6 kiest wit: d4, of iets anders.

Na 1.e4 e6 kiest wit. In de boeken staat d4, en na d5 moet hij opnieuw kiezen: doorschuiven met e5 (de opmarsvariant), ruilen op d5, of de pion dekken met Nc3 of Nd2. Maar op clubniveau gaat het vaak anders. Bij spelers rond de 1200 komt Nf3 op de tweede zet zelfs iets vaker voor dan d4. Ook zie je d3 met de Koningsindische aanval, en af en toe Nc3, Qe2, f4 of c4. Jij speelt bijna altijd d5 en daarna c5. De hoofdstukken staan ongeveer in de volgorde waarin je ze tegenkomt.

Hoofdstukken

8 hoofdstukken, in de volgorde waarin je ze leert. Kies er zelf een, of laat de site kiezen.