Colle-systeem
Leer het Colle-systeem zet voor zet: een rustige opzet met e3, Bd3, c3 en Nbd2, en dan de opmars e4. De site speelt zwart, jij vindt de zet. Bèta: de lijnen kunnen nog veranderen.
Over deze opening
Het Colle-systeem is een vaste opzet voor wit: d4 d5 Nf3 Nf6 e3 e6 Bd3, met daarna meestal c3 en Nbd2. Wit bouwt rustig zijn stelling op en wacht op het juiste moment voor e4, de zet waarmee hij het centrum opent. Je speelt vrijwel altijd dezelfde zetten, wat zwart ook kiest, dus je hoeft weinig theorie te leren. Geschikt voor beginners, voor clubspelers die liever plannen begrijpen dan varianten stampen, en voor wie dezelfde opzet tegen veel antwoorden wil spelen.
De bepalende zetten
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5.
- 6.
- d4 d5: beide spelers zetten een pion in het centrum.
- Nf3 Nf6: het paard komt in het spel en steunt de pion op d4.
- e3 e6: de pion op e3 steunt d4 en geeft de loper op f1 ruimte.
- Bd3 c5: de loper houdt het veld e4 onder controle. Dat veld is het doel van je hele opzet. Zwart valt d4 aan.
- c3 Nc6: je steunt de pion op d4 met c3.
- Nbd2: het paard gaat naar d2, omdat c3 bezet is. Vanaf d2 steunt het de opmars e4.
Het idee
Het Colle-systeem draait om één zet: e4. Eerst zet je alles klaar: pionnen op c3, d4 en e3, de loper op d3, paarden op f3 en d2, en je koning in veiligheid. Dan duw je de e-pion twee velden vooruit. De pion valt de zwarte pion op d5 aan en opent het centrum, precies op het moment dat al je stukken meedoen. Je loper op d3 en je paard op d2 steunen die zet allebei. Zolang e4 nog niet kan, gebeurt er weinig, dus je hoeft ook niet te haasten.
Waarom het werkt
Je stelling heeft geen zwakke plekken en je stukken komen zonder moeite op hun plek. Omdat je steeds dezelfde opzet speelt, ken je de typische stellingen na een paar partijen goed. Zwart moet zelf iets bedenken om je plan te storen. In de trainer zie je lijnen waarin zwart dat te laat doet en e4 extra sterk wordt.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Weinig theorie: een vaste opzet die tegen bijna alles werkt.
- Een veilige koning: je rokeert snel en je pionnen blijven staan waar ze staan.
- Een duidelijk plan: rokeren, het paard naar d2 en dan e4.
- Tegen onverwachte zetten van zwart blijft je opzet hetzelfde.
Nadelen
- Weinig druk: als zwart goed reageert, staat hij gelijk. Wit krijgt bij goed spel geen groot voordeel.
- Voorspelbaar: een tegenstander die je opzet kent, weet wat er komt.
- Tegen sommige opstellingen, zoals de Damesindische met b6 en Bb7, werkt e4 niet meteen en moet je geduld hebben.
- Je kunt in de verleiding komen de zetten te spelen zonder naar zwart te kijken.
Jouw plannen
- De opmars e4, zodra zwart rokeerde of niet meer kan ingrijpen. Slaat zwart op e4, dan neem je terug met het paard.
- Na c5 van zwart eerst c3 spelen, zodat d4 gedekt blijft, en later dxc5 als dat past.
- Als e4 gespeeld is en de zwarte pion geslagen, kom je met de loper op c1 snel in het spel, bijvoorbeeld naar g5.
- Valt zwart je opzet niet aan, dan kun je rustig rokeren en je stukken verder ontwikkelen. Je verliest niets door te wachten.
Wat je tegenstander wil
- Met c5 en Nc6 druk zetten op de pion op d4.
- Zelf e5 spelen, zodat jouw e4 niet meer kan.
- Met dxe4 de witte pion slaan zodra hij op e4 staat, zodat het centrum opengaat.
- Een Damesindische opstelling met b6 en Bb7, waarmee de loper op e4 in de gaten wordt gehouden.
De pionstructuur
Je pionnen staan op c3, d4 en e3: een driehoek die het centrum dichthoudt. Zwart heeft vaak pionnen op c5, d5 en e6. Het veld e4 is jouw doel; het veld e5 is dat voor zwart als hij e5 kan spelen. Slaat zwart op d4, dan neem je terug met de pion op c3 of op e3, al naar gelang welke lijn je open wilt hebben.
Valkuilen op clubniveau
- De zetten spelen zonder plan: het systeem is een begin, geen hele partij.
- e4 te vroeg spelen, zonder je paard op d2 en zonder te rokeren. Dan staat je centrum open voordat je stukken er zijn.
- Als zwart: denken dat het Colle-systeem ongevaarlijk is. Laat je wit rustig opbouwen, dan komt e4 met alle stukken erachter.
Kenmerkende stellingen
- Bekijk deze stelling in de studeermodus
het doel is bereikt. De pion op e4 valt d5 aan en je stukken staan klaar.
- Bekijk deze stelling in de studeermodus
ook als zwart c5 overslaat, komt e4. Je loper staat actief midden in de stelling.
Bekende spelers
- De Belgische meester Edgar Colle speelde de opzet in de jaren twintig van de vorige eeuw; het systeem draagt zijn naam.
Herkomst
Het systeem is genoemd naar Edgar Colle, een Belgische schaakmeester uit Gent die het in de jaren twintig van de vorige eeuw speelde. Op deze site gaat het om de opzet met c3, Nbd2 en e4. Daarnaast bestaat een variant met b3 en een loper op b2; die heet Colle-Zukertort en staat hier niet in, omdat hij een andere opzet heeft.
Veelgestelde vragen
Is het Colle-systeem goed voor beginners?
Ja. Je speelt bijna altijd dezelfde opzet: d4, Nf3, e3, Bd3, c3 en Nbd2. Daardoor leer je snel de plannen, en je koning staat veilig na het rokeren.
Wat is het verschil met het Londen-systeem?
Bij het Londen-systeem zet je de loper vroeg naar f4, buiten de pionnen. Bij het Colle-systeem blijft die loper op c1 staan en zet je de pion naar e3. Je bereidt hier de opmars e4 voor, die het centrum opent.
Wanneer speel ik e4?
Als je opzet klaarstaat: pionnen op c3, d4 en e3, loper op d3, paarden op f3 en d2, en meestal na het rokeren. Speel je e4 te vroeg, dan staat je centrum open voordat je stukken er zijn.
Werkt het Colle-systeem tegen een Damesindische opstelling?
Ja, maar anders. Tegen b6 en Bb7 werkt e4 niet meteen, want de zwarte loper kijkt dan naar dat veld. Je speelt dan eerst door met rokeren en Nbd2 en wacht op het juiste moment.
Wat doe ik als zwart de loper naar f5 of g4 brengt?
Dat staat in hoofdstuk 3. Tegen Bf5 bied je de ruil aan met Bd3. Staat die loper niet gedekt, dan sla je hem gewoon.
Hoeveel theorie heb ik nodig?
Weinig. De trainer heeft zes hoofdstukken met in totaal 30 lijnen, maar ze komen steeds op dezelfde opzet uit.
Verwante openingen
Wat kiest je tegenstander?
In het Colle-systeem speel je bijna altijd dezelfde opzet: Nf3, e3, Bd3, c3 en Nbd2. Zwart kiest welke stelling er ontstaat. Na d5 en Nf6 krijg je meestal c5 en Nc6, maar zwart kan ook eerst wachten, de zetten in een andere volgorde spelen of zijn loper naar f5 of g4 brengen. Met Nf6 zonder d5 komt een Indische opstelling, en met f5 wordt het Hollands. Zetwijs bereidt je op elk van die keuzes voor.
Hoofdstukken
6 hoofdstukken, in de volgorde waarin je ze leert. Kies er zelf een, of laat de site kiezen.
