Londen-systeem

Leer het Londen-systeem zet voor zet. De site speelt zwart, jij vindt de zet. Bèta: de lijnen kunnen nog veranderen.

Over deze opening

Het Londen-systeem is een vaste opzet voor wit na d4. Wit zet zijn loper vroeg naar f4, voordat hij e3 speelt, en bouwt dan een stevig huis met pionnen op c3, d4 en e3 en stukken op f3, d3 en d2. Je speelt bijna altijd dezelfde opzet, wat zwart ook doet. Geschikt voor spelers die weinig theorie willen leren, een veilige stelling waarderen en het middenspel liever goed begrijpen dan de opening uit het hoofd kennen.

De bepalende zetten

d4 d5: beide spelers zetten een pion in het centrum.
Bf4: de loper gaat naar buiten vóórdat de e-pion naar e3 gaat. Zo komt hij niet vast te zitten achter de eigen pionnen.
Nf6 e3: de pion op e3 steunt d4 en opent de diagonaal voor de koningsloper.
e6 Nf3 c5 c3: zwart valt d4 aan, maar wit houdt het centrum stevig met c3. De opzet staat.

Het idee

Het huis staat; het paard wil naar e5.

In het Londen-systeem bouw je eerst je huis en kijk je dan wat zwart doet. De loper op f4 kijkt naar e5, c7 en b8, en de loper op d3 kijkt naar de zwarte koningsvleugel. Een paard op e5, gesteund door de loper op f4, is vaak de spil van je aanval. Daarna zijn er meerdere plannen: een aanval op de koningsvleugel met de dame en paarden, een opmars met g4 of h4 als zwart kort rokeert, of rustig spelen op de damevleugel als zwart daar zwak staat.

Waarom het werkt

Je speelt steeds dezelfde opzet, dus je leert de typische stellingen heel goed kennen. Je stelling heeft geen zwakke plekken, en je stukken komen snel op goede velden. Zwart moet zelf iets bedenken om de stelling open te breken. Lukt dat niet, dan heb jij een stevige stelling met kansen op de koningsvleugel. Daarom spelen clubspelers en ook topspelers het systeem graag, vooral in snelle partijen.

Voordelen en nadelen

Voordelen

Weinig theorie: een vaste opzet die tegen bijna alles werkt.
Een solide stelling zonder zwaktes.
Duidelijke plannen: paard naar e5, aanval op de koningsvleugel.
Je bespaart tijd op de klok in de opening, omdat je de zetten kent.

Nadelen

Weinig druk: als zwart goed reageert, krijgt hij makkelijk een gelijke stelling.
Voorspelbaar: een goed voorbereide tegenstander weet wat er komt.
Zwart kan met c5 en Qb6 je damevleugel onder druk zetten, vooral de pion op b2.
Je ontwikkelt je stukken soms op dezelfde velden terwijl een andere opzet beter was.

Jouw plannen

Een paard op e5, gesteund door de loper op f4 en vaak door f4 of Nd2.
Een aanval op de koningsvleugel met Bd3, Qf3 of Qe2 en een opmars van de g- of h-pion.
Na c5 van zwart het centrum stevig houden met c3 en de pion op b2 dekken met Qb3 of Qc2.
De loper op f4 behouden: als zwart hem wil ruilen met Nh5 of Bd6, kun je hem terugtrekken naar g3.

Wat je tegenstander wil

Met c5 en Qb6 de witte damevleugel aanvallen, vooral b2.
Je sterke loper op f4 ruilen met Bd6 of Nh5.
Het centrum openbreken met c5 en e5, zodat jouw stevige huis zijn zin verliest.
Met een fianchetto (g6 en Bg7) de lange diagonaal gebruiken en het veld e5 zelf bezetten.

De pionstructuur

De driehoek c3–d4–e3: e5 is jouw steunpunt.

Je pionnen staan op c3, d4 en e3: een driehoek die het centrum dichthoudt. Zwart heeft vaak pionnen op d5 en e6, en soms al op c5. Het veld e5 is voor jou het belangrijkste steunpunt; e4 is dat voor zwart. Ruilt zwart op d4, dan neem je terug met de e- of c-pion, afhankelijk van welke lijn je open wilt hebben.

Valkuilen op clubniveau

Alleen de opzet spelen en dan geen plan hebben. Het systeem is een begin, niet het hele spel.
De pion op b2 vergeten na Qb6 van zwart. Een snelle dame-aanval kost je zo een pion.
Als zwart: denken dat het Londen-systeem ongevaarlijk is en te laat reageren op een aanval op de koningsvleugel.

Kenmerkende stellingen

Bekijk deze stelling in de studeermodus
de typische Londen-opzet. Je huis staat; nu volgt een paard naar e5 of de aanval op de koningsvleugel.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
tegen een fianchetto blijft de opzet hetzelfde, met h3 als vluchtveld voor de loper. Zwart wil nu e5 spelen.

Bekende spelers

Gata Kamsky speelde het Londen-systeem jarenlang op hoog niveau.
Magnus Carlsen gebruikte het ook in partijen op het hoogste niveau, onder meer in Wijk aan Zee in 2016.
De Georgische grootmeester Baadur Jobava speelde een scherpere versie met een vroeg paard op c3; die heet naar hem het Jobava-Londen.

Herkomst

De naam verwijst naar het grote toernooi van Londen in 1922, waar de opzet een aantal keren op het bord kwam. De opzet zelf is ouder: James Mason speelde hem al in 1882 op het toernooi van Wenen.

Veelgestelde vragen

Is het Londen-systeem goed voor beginners?

Ja. Je speelt bijna altijd dezelfde opzet: d4, de loper naar f4, e3, c3, Nf3, Nbd2 en Bd3. Daardoor leer je snel de plannen, en je koning staat veilig.

Is het Londen-systeem saai?

Het staat bekend als rustig, maar de plannen zijn gevaarlijk: een paard op e5 en soms een aanval op de koningsvleugel. Ook sterke grootmeesters, onder wie Magnus Carlsen, hebben het gespeeld.

Wat doe ik als zwart ...c5 en ...Qb6 speelt?

Zwart valt dan b2 aan, waar je loper vertrokken is. Je kunt de pion dekken met Qb3, of hem bewust laten staan voor snelle ontwikkeling met Nc3. Let op: komt de zwarte loper naar f5 terwijl je dame op c2 staat, dan kun je hem misschien gewoon slaan.

Werkt het Londen-systeem tegen alles?

Tegen bijna alles. Tegen een fianchetto, het Hollands of een opzet met b6 blijft je opzet hetzelfde, met kleine aanpassingen zoals h3 als vluchtveld voor de loper. Die varianten staan als aparte hoofdstukken in de trainer.

Hoeveel theorie heb ik nodig?

Weinig. De meeste tijd gaat naar de plannen in het middenspel. De trainer heeft zeven hoofdstukken met in totaal 24 lijnen.

Wat kiest je tegenstander?

Na d4 kiest zwart zijn opzet.

In het Londen-systeem speel je bijna altijd dezelfde opzet: Bf4, e3, Nf3, c3 en de loper naar d3. Zwart kiest welke stelling er ontstaat. Na d5 krijg je de hoofdlijn, waar zwart vaak met c5 en Qb6 je loper op f4 en de pion op b2 aanvalt. Na Nf6 kiest hij een Koningsindische opstelling (met g6), een Damesindische opstelling (met e6 en b6), of een vroege c5. Met f5 wordt het Hollands. Zetwijs bereidt je op elke opzet voor.

Hoofdstukken

8 hoofdstukken, in de volgorde waarin je ze leert. Kies er zelf een, of laat de site kiezen.