Hollands

Leer het Hollands zet voor zet. De site speelt wit, jij vindt de zet. Bèta: de lijnen kunnen nog veranderen.

Over deze opening

De Hollandse verdediging is een strijdlustig antwoord op d4. Zwart speelt meteen f5 en neemt zo het veld e4 onder controle, nog voordat wit daar een pion kan zetten. Op Zetwijs leer je de Leningrad-variant: de loper gaat naar g7, je rokeert kort en je breekt daarna met e5 in het centrum. Geschikt voor spelers die met zwart actief willen spelen en een stelling buiten de bekende paden zoeken.

De bepalende zetten

d4 f5: de kern van de opening. De f-pion houdt e4 in de gaten, zodat wit niet zomaar een groot centrum bouwt.
c4 Nf6: het paard helpt mee om e4 te bewaken.
g3 g6: wit zet zijn loper op de lange diagonaal. Jij doet hetzelfde: dit is de Leningrad-variant.
Bg2 Bg7: de loper op g7 kijkt over het hele bord naar d4 en b2.
Nf3 O-O O-O d6: de koning staat veilig, en de d-pion bereidt de breuk e5 voor.

Het idee

De Leningrad: de loper staat op g7 en e5 is het plan.

In de Hollandse verdediging draait alles om het veld e4. Met de f-pion en het paard op f6 houd je dat veld in handen. In de Leningrad-variant zet je daar een loper op g7 bij, zoals in de Konings-Indische verdediging en de Siciliaanse Draak. Je plan is steeds hetzelfde: rokeren, d6, en dan de breuk e5. Lukt die, dan heb je een breed centrum en ruimte op de koningsvleugel. De Hollandse verdediging kent nog twee andere opzetten: de Stonewall met pionnen op d5, e6 en f5, en de klassieke opzet met e6 en Be7. Die leer je hier niet als hoofdsysteem, maar je komt de opzet met e6 wel tegen als wit zijn loper vroeg naar g5 speelt.

Waarom het werkt

Wit kan niet meer rekenen op e4 om het centrum over te nemen, want dat veld is van jou. Daardoor krijg je ruimte op de koningsvleugel en een duidelijk plan. Bovendien speel je dezelfde opzet tegen bijna alles: tegen d4, maar ook tegen c4 en Nf3. Op de club komt de Hollandse verdediging weinig voor, dus je tegenstanders zijn vaak minder goed voorbereid dan jij.

Voordelen en nadelen

Voordelen

Actief spel en een duidelijk plan: de loper op g7 en de breuk e5.
Eén opzet tegen d4, c4 en Nf3.
Ongelijke stellingen, dus je kunt met zwart op winst spelen.
De patronen lijken op de Draak en het Konings-Indisch: wie die kent, voelt zich snel thuis.

Nadelen

Met f5 verzwak je je koningsstelling, vooral de diagonaal van b3 naar g8 en het veld e6.
De engine geeft wit in de hoofdlijn een klein voordeel. Dat hoort bij deze opening.
Wit heeft scherpe pogingen om je meteen te straffen, zoals het Staunton-gambiet met e4 en de opmars van de h-pion.
De volgorde van je zetten doet ertoe: soms moet d6 vóór g6.

Jouw plannen

De breuk e5, voorbereid met d6, c6 en de dame op c7 of e8, of met het paard op c6.
Een paard op e4, gesteund door de pion op f5.
Op de koningsvleugel ruimte nemen met e4 of f4 als het centrum gesloten is.
Het paard van b8 via a6 naar c5 of c7.

Wat je tegenstander wil

Met d5 je breuk e5 tegenhouden en het veld e6 zwak maken.
Met e4 toch het centrum openbreken, eventueel met een pionoffer, om je verzwakte koning aan te vallen.
De h-pion naar h5 spelen om je koningsvleugel open te breken, vooral als je te vroeg g6 speelt.
Op de damevleugel spelen, waar jij minder stukken hebt, met b4 en c5.

De pionstructuur

Jij houdt e4 in de gaten en wilt een pion op e5.

In de Leningrad-variant staan je pionnen op c6, d6, f5 en g6. Wit heeft er meestal op c4 en d4. Je wilt een pion naar e5 spelen; staat hij daar, dan heb je een breed centrum. Het veld e6 is je zwakke plek: na f5 kan geen pion het meer dekken als de e-pion weg is. Speelt wit d5, dan ruil je met e5 en het slaan en passant de pion op d5 weg, en komt je loper op e6 te staan.

Valkuilen op clubniveau

Te vroeg g6 spelen tegen een loper op f4 of een paard op c3. Dan komt de witte h-pion naar h5 en gaat je koningsvleugel open. Speel eerst d6.
In het Staunton-gambiet de pion op e4 willen houden en daardoor achterblijven in ontwikkeling.
Tegen de loper op g5 toch Nf6 en g6 spelen: wit slaat op f6 en je pionnen zijn verzwakt.

Kenmerkende stellingen

Bekijk deze stelling in de studeermodus
de hoofdlijn van de Leningrad. Alles staat klaar voor e5.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
wit hield e5 tegen met d5, maar na het slaan en passant valt je loper c4 aan.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
het Staunton-gambiet. Je hebt een pion meer en ontwikkelt je gewoon met de loper naar g7.

Bekende spelers

Aleksandr Aljechin, wereldkampioen, speelde de Hollandse verdediging met succes.
Mikhail Botvinnik speelde decennialang de Stonewall; één variant ervan is naar hem genoemd.
In de jaren tachtig en negentig maakten onder meer Nigel Short en Simen Agdestein de Stonewall weer populair.
Hikaru Nakamura is een van de weinige spelers uit de wereldtop die de Hollandse verdediging vaak speelt.

Herkomst

De naam gaat terug op Elias Stein, een schaakmeester die uit Lotharingen kwam en zich in Den Haag vestigde. In zijn boek Nouvel essai sur le jeu des échecs uit 1789 noemde hij f5 het beste antwoord op d4. Stein gaf ook schaakles aan de zonen van stadhouder Willem V.

Veelgestelde vragen

Waarom heet het de Hollandse verdediging?

Naar Elias Stein, een schaakmeester die zich in Den Haag vestigde. In zijn boek uit 1789 noemde hij f5 het beste antwoord op d4.

Welke variant leer ik op Zetwijs?

De Leningrad-variant: de loper gaat naar g7, je rokeert kort en je breekt met e5. Die opzet lijkt op de Siciliaanse Draak en het Konings-Indisch, en je kunt hem tegen bijna elke witte opstelling spelen.

Wat is de Stonewall?

Een andere opzet in de Hollandse verdediging, met pionnen op d5, e6 en f5, als een stenen muur. Zwart houdt het veld e4 in handen en valt aan op de koningsvleugel. De Stonewall staat niet in de trainer.

Is de Hollandse verdediging riskant?

Een beetje: f5 maakt de zwarte koningsvleugel iets zwakker, en de engine geeft wit een klein voordeel. In ruil krijg je een ongelijke stelling met goede winstkansen, en tegenstanders die de opening vaak niet goed kennen.

Wat speel ik tegen het Staunton-gambiet?

Na e4 neem je de pion. Daarna ontwikkel je je met Nf6, g6 en d5. Houd de pion niet krampachtig vast: geef hem terug als dat je ontwikkeling helpt.

Kan ik de Hollandse verdediging ook tegen 1.c4 en 1.Nf3 spelen?

Ja. Tegen beide zetten speel je f5 en dezelfde opzet. Na Nf3 f5 kan wit het Lisitsin-gambiet met e4 spelen; dat staat in het laatste hoofdstuk.

Hoeveel theorie heb ik nodig?

Minder dan voor het Konings-Indisch. In de trainer staan acht hoofdstukken: de hoofdlijn, c4 zonder g3, Nf3 zonder c4, de Londen-opzet, de gambieten, Nc3, Bg5, en de opzet tegen c4 en Nf3.

Wat kiest je tegenstander?

Na f5 kiest wit hoe hij de Hollandse verdediging aanpakt.

Na 1.d4 f5 kiest wit. Met c4 en g3 krijg je de hoofdlijn van de Leningrad. Veel clubspelers spelen liever hun eigen opzet: Nf3 zonder c4, of de Londen-opzet met Bf4. Scherper zijn Bg5 en Nc3, waarmee wit snel e4 wil spelen, en het Staunton-gambiet, waarin hij met e4 meteen een pion offert. Begint wit met c4 of Nf3, dan speel je ook f5. Zetwijs bereidt je op elk daarvan voor.

Hoofdstukken

8 hoofdstukken, in de volgorde waarin je ze leert. Kies er zelf een, of laat de site kiezen.