Engels

Leer het Engels zet voor zet. De site speelt zwart, jij vindt de zet. Bèta: de lijnen kunnen nog veranderen.

Over deze opening

De Engelse opening begint met c4. Wit controleert het veld d5 vanaf de vleugel, in plaats van meteen een pion in het centrum te zetten. Zo houdt hij alle mogelijkheden open: de partij kan veranderen in een rustige positionele strijd, maar ook overgaan in bekende openingen met d4. Op Zetwijs leer je één vaste opzet: Nc3, g3, Bg2 en daarna meestal e4, d3 en het paard naar e2. Geschikt voor spelers die liever strategisch spelen dan theorie uit het hoofd leren, en die graag een stelling naar hun eigen hand zetten.

De bepalende zetten

c4: de pion controleert d5. Het centrum wordt vanaf de flank beheerst, net zoals zwart dat in de Siciliaanse verdediging doet.
e5 Nc3: zwart neemt ruimte in het centrum. Wit speelt zijn paard naar c3, waar het ook d5 bewaakt.
Nf6 g3: wit maakt ruimte voor zijn loper op g2, een fianchetto (de loper op de lange diagonaal achter een opgeschoven g-pion).
d5 cxd5 Nxd5 Bg2: als zwart d5 opeist, ruilt wit en valt hij het paard op d5 meteen aan met de loper op de lange diagonaal.

Het idee

De loper op g2 kijkt over de lange diagonaal.

In de Engelse opening is de lange diagonaal h1–a8 de belangrijkste lijn. De loper op g2 kijkt naar d5 en b7 en zet druk op de zwarte damevleugel. Samen met de pion op c4 en het paard op c3 beheers je d5 zonder dat je centrum kwetsbaar wordt. Op Zetwijs speel je steeds dezelfde opzet. Houdt zwart het centrum dicht, dan zet je ook een pion op e4, speel je d3, gaat het paard naar e2 en rokeer je kort: het Botvinnik-systeem. Opent zwart het centrum met d5, dan ruil je op d5 en gaat het paard naar f3. Staat er een zwarte loper op c5, of speelt zwart vroeg f5 naast e5, dan speel je e3 in plaats van e4 en breek je met d4. En dekt zwart zijn pion op d5 met e6 of c6, dan ruil je en speel je zelf d4: je komt dan in het Damegambiet terecht.

Waarom het werkt

Omdat je het centrum niet meteen bezet, heeft zwart geen doelwit om aan te vallen. Zwart moet zelf kiezen wat hij met het centrum doet, en elke keuze geeft jou iets om op te reageren. Je hebt een stevige stelling, een sterke loper op g2 en flexibele plannen. Dat maakt de Engelse opening tot een vaste keuze voor spelers die hun tegenstander op eigen terrein willen spelen.

Voordelen en nadelen

Voordelen

Flexibel: veel verschillende structuren, en jij bepaalt vaak welke.
Minder concrete theorie dan in de grote openingen met e4.
Een sterke loper op g2 en duidelijke plannen op de damevleugel.
Zwart kan niet zomaar zijn favoriete verdediging tegen e4 of d4 spelen.
Eén opzet tegen bijna alles, met steeds dezelfde plannen.

Nadelen

Weinig direct initiatief: zwart krijgt tijd om rustig te ontwikkelen.
Je moet veel verschillende structuren begrijpen, omdat de partij alle kanten op kan.
Zwart kan met e5 een soort omgekeerde Siciliaanse verdediging spelen, met een tempo meer dan normaal.
Als je plannen niet duidelijk zijn, wordt het snel een stelling zonder richting.
Met pionnen op c4 en e4 geef je het veld d4 uit handen. Een zwart paard staat daar sterk.

Jouw plannen

De lange diagonaal gebruiken: loper op g2, druk op d5 en b7.
Een opmars op de damevleugel met Rb1, a3 en b4.
Met pionnen op c4 en e4 het veld d5 vasthouden, het paard naar e2 spelen en daarna kiezen: f4 op de koningsvleugel of b4 op de damevleugel.
Het centrum openen met d4 als zwart f5 heeft gespeeld of zijn loper op c5 heeft gezet.
Het veld d5 bezetten met een paard, gesteund door de pion op c4 en de loper op g2.

Wat je tegenstander wil

Met e5 en d5 een groot centrum bouwen en ruimte nemen.
Met c6 en d5 de diagonaal van je loper op g2 blokkeren.
Een opzet kiezen die lijkt op een bekende opening tegen d4, zoals de Konings-Indische opzet.
Aanvallen op de koningsvleugel terwijl jij op de damevleugel bezig bent.

De pionstructuur

Het Botvinnik-systeem: d5 voor wit, d4 voor zwart.

In je vaste opzet staan je pionnen op c4, d3 en e4, en die van zwart vaak op e5 en d6. Het veld d5 is jouw steunpunt: twee pionnen dekken het, en je paard gaat er graag heen. Het veld d4 is van zwart. Het centrum zit dicht, dus het spel gaat over de vleugels: jij kiest tussen f4 en b4, zwart speelt vaak f5. Ruilt zwart vroeg op d5, dan gaat de c-lijn half open en krijg je een omgekeerde Siciliaanse structuur.

Valkuilen op clubniveau

Te passief spelen: de Engelse opening is flexibel, maar zonder plan geef je zwart het initiatief.
De loper op g2 ruilen of blokkeren, terwijl hij het belangrijkste stuk van je opzet is.
De zwarte dame en loper op één lijn naar h3 laten kijken. Speel op tijd h3, zodat zwart je loper op g2 niet kan ruilen.
In de ruilvariant van het Damegambiet na Bg5 en Nbd7 de pion op d5 met het paard slaan. Dat lijkt te kunnen omdat het paard op f6 gepend staat, maar het kost een stuk.
Als zwart: te snel een groot centrum bouwen, dat daarna een doelwit wordt.
Als zwart: na e5, Nc6 en Nf6 te vroeg d5 spelen. Het paard dat op d5 terugslaat, wordt twee keer aangevallen en gaat verloren.

Kenmerkende stellingen

Bekijk deze stelling in de studeermodus
een omgekeerde Draak. De loper op g2 kijkt naar de damevleugel, en daar ga je met je pionnen naar voren.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
het Botvinnik-systeem. Je paard staat op d5, gedekt door twee pionnen.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
de symmetrische variant. Het centrum zit dicht en je breekt op de damevleugel.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
de ruilvariant van het Damegambiet. De toren steunt de opmars van de b-pion.

Bekende spelers

Mikhail Botvinnik maakte de opening populair; de opzet met pionnen op c4 en e4, de loper op g2 en het paard op c3 heet naar hem het Botvinnik-systeem.
Garry Kasparov gebruikte de Engelse opening in zijn match om de wereldtitel tegen Anatoli Karpov in 1987 in Sevilla, ook in de laatste partij, die hij moest winnen om kampioen te blijven.
Magnus Carlsen speelde de opening ook in matches om de wereldtitel.
De Zweedse grootmeester Ulf Andersson speelde de opening tientallen jaren en werd er een van de grootste kenners van.

Herkomst

De naam komt van de Engelse meester Howard Staunton. Hij speelde c4 in 1843 in zijn match in Parijs tegen de Fransman Pierre Saint-Amant, en later ook op het toernooi van Londen in 1851.

Veelgestelde vragen

Waarom heet het de Engelse opening?

Naar de Engelse meester Howard Staunton, die c4 in 1843 speelde in zijn match tegen de Fransman Pierre Saint-Amant.

Is de Engelse opening goed voor beginners?

Hij is flexibel en vaak positioneel. Dat maakt hem minder geschikt als allereerste opening, maar goed om later te leren hoe je met een vleugelpion om het centrum vecht.

Wordt de Engelse opening vaak een andere opening?

Ja, via zetverwisseling kan hij overgaan in het Damegambiet of een Indische opening. Daarom helpt het om ook die openingen te kennen.

Welke opzet leer ik op Zetwijs?

Eén vaste opzet: Nc3, g3 en Bg2, en daarna meestal e4, d3, het paard naar e2 en rokeren. Dat heet het Botvinnik-systeem. Opent zwart het centrum met d5, dan ruil je op d5 en gaat het paard naar f3.

Wat is het Botvinnik-systeem?

Een opzet met pionnen op c4 en e4, de loper op g2 en de paarden op c3 en e2, genoemd naar Mikhail Botvinnik. De twee pionnen houden het veld d5 vast. Het veld d4 geef je daarvoor uit handen.

Wat speel ik als zwart een pion op d5 zet?

Dekt zwart hem eerst met e6 of c6, dan ruil je op d5 en speel je d4. Je staat dan in de ruilvariant van het Damegambiet of van het Slavisch. Slaat zwart met een stuk terug op d5, dan jaag je dat stuk weg.

Wat is een omgekeerde Siciliaan?

Na c4 e5 staan de pionnen zoals in de Siciliaanse verdediging, maar met de kleuren verwisseld. Jij speelt de Siciliaan met een zet extra. Na d5 en een ruil op d5 lijkt de stelling op de Draak.

Ik speel zwart. Wat doe ik tegen 1.c4 of 1.Nf3?

Daar is geen aparte opening voor nodig. De Hollandse verdediging en de Konings-Indische verdediging hebben allebei een hoofdstuk tegen c4 en Nf3: je speelt daar gewoon je eigen opzet.

Wat kiest je tegenstander?

Na c4 kiest zwart zijn opzet.

Na 1.c4 kiest zwart. Het vaakst speelt hij e5, een omgekeerde Siciliaan: daarover gaan de eerste drie hoofdstukken. Na Nf6 zet hij meestal een Konings-Indische opzet neer met g6, of hij speelt e6. Met c5 doet hij je na: de symmetrische variant. Wil zwart een pion op d5, dan speelt hij eerst e6 of c6, of meteen d5. Daar ruil je en ga je over naar het Damegambiet of het Slavisch. Zeldzamer zijn f5 (de Hollandse opzet), g6 en b6. Tegen bijna alles begin je met Nc3, g3 en Bg2.

Hoofdstukken

8 hoofdstukken, in de volgorde waarin je ze leert. Kies er zelf een, of laat de site kiezen.