Open Spel (1...e5)

Eén antwoord op alles wat wit na 1.e4 e5 probeert: Italiaans, Spaans, Schots, de gambieten en het herdersmat. De site speelt wit, jij vindt de zet. Bèta: de lijnen kunnen nog veranderen.

Train het Open Spel

Over deze opening

Het Open Spel begint met e4 e5: zwart zet zijn pion recht tegenover de witte. Het is het antwoord dat clubspelers het vaakst spelen, en een van de oudste openingen die er zijn. Je vecht meteen om het centrum, je stukken komen snel in het spel en je koning staat vroeg veilig. Wit kiest daarna de opening: Italiaans, Spaans, Schots, een gambiet of een aanval met de dame. Hier leer je tegen elk daarvan één antwoord. Geschikt voor beginners en clubspelers die klassiek willen leren spelen.

De bepalende zetten

e4 e5: je neemt je deel van het centrum en opent de weg voor loper en dame.
Nf3 Nc6: wit valt e5 aan, jij dekt de pion met een ontwikkelingszet.
Bc4 Bc5: tegen het Italiaans zet je je loper tegenover de witte. Dit is het Giuoco Piano.
Bb5 a6: tegen het Spaans vraag je de loper meteen wat hij wil.
d4 exd4: opent wit het centrum, dan sla je de pion.

Het idee

Het Giuoco Piano: beide lopers kijken naar het zwakke veld bij de koning.

Je doet wat elke leraar je aanraadt: een pion in het centrum, de paarden en lopers naar buiten, en dan rokeren. Je pion op e5 is je steunpunt. Wit valt hem aan, jij dekt hem, en intussen ontwikkel je je. Omdat de stelling open is, telt elk tempo: wie sneller ontwikkelt, krijgt het initiatief. Daarom sla je gambietpionnen wel, maar houd je ze niet krampachtig vast. Vaak geef je de pion terug met d5, en staan al je stukken daarna goed.

Waarom het werkt

Met e5 geef je wit niets cadeau: je hebt evenveel ruimte in het centrum als hij. Er zijn geen zwakke velden en geen stukken die moeilijk in het spel komen. Wit mag kiezen welke opening het wordt, maar tegen elke keuze heb je een gezond antwoord. Daarom wordt het Open Spel op elk niveau gespeeld, van beginners tot wereldkampioenen.

Voordelen en nadelen

Voordelen

Natuurlijke zetten: je leert de opening en tegelijk de regels van goed openingsspel.
Een gezonde stelling zonder zwakke plekken.
Open stellingen, waarin je veel leert over tactiek.
Je bent voorbereid op de trucs die beginners het vaakst proberen, zoals het herdersmat.

Nadelen

Wit kiest de opening. Je moet dus van veel openingen een beetje weten.
Wit heeft scherpe gambieten. Die zijn niet gevaarlijk als je ze kent, maar wel als je ze niet kent.
Tegen het Spaans sta je lang onder lichte druk.
Het veld f7 is in het begin alleen door je koning gedekt. Daar moet je op letten.

Jouw plannen

Snel ontwikkelen en rokeren, met de loper op c5 of e7.
De pion op e5 houden zolang het kan, en slaan op d4 als wit het centrum opent.
De bevrijdende zet d5 spelen zodra dat kan: daarmee sta je meestal gelijk of beter.
Tegen een vroege dame of een gambiet: ontwikkelen met tempo, en materiaal teruggeven als dat helpt.

Wat je tegenstander wil

Met c3 en d4 twee pionnen naast elkaar in het centrum krijgen.
Druk zetten op e5, in het Spaans via het paard op c6.
Op f7 aanvallen met loper, dame of paard.
Met een gambiet tijd winnen voor een snelle aanval op je koning.

De pionstructuur

De pionnen op e4 en e5 staan tegenover elkaar. Wie d4 of d5 speelt, opent het centrum.

In de rustige lijnen staan de e-pionnen tegenover elkaar, elk gesteund door de d-pion. Dan draait het om de vraag wie het centrum opent: wit met d4, of jij met d5. Opent wit vroeg met d4 en sla jij, dan verdwijnt je e-pion. Wit heeft dan een pion op e4 en wat meer ruimte, en jij speelt met je stukken tegen die pion en zoekt opnieuw d5.

Valkuilen op clubniveau

Na Qh5 meteen g6 spelen. De dame slaat op e5 met schaak en daarna de toren op h8. Eerst Nc6.
In het Italiaans na d4 exd4 cxd4 de loper terugtrekken naar b6. Dan lopen de witte pionnen je onder de voet. Geef schaak op b4.
In het Spaans vergeten dat e5 hangt zodra wit e4 heeft gedekt. Na Re1 speel je b5 en daarna d6.
In het koningsgambiet de pion op f4 met alle macht vasthouden. Geef liever een pion terug met d5.
Als wit: na Qf3 Nf6 de dame naar b3 spelen. Dan volgt Nd4 en wint zwart materiaal.

Kenmerkende stellingen

Bekijk deze stelling in de studeermodus
het rustige Italiaans. Beide kanten hebben alles ontwikkeld; nu begint het manoeuvreren.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
het gesloten Spaans. Je pion op e5 staat stevig en je loper komt op b7.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
het herdersmat is afgeslagen. De witte dame staat op het veld van haar eigen paard.
Bekijk deze stelling in de studeermodus
het Schots. Drie zwarte stukken kijken naar het paard op d4.

Herkomst

De namen in het Open Spel komen vaak van een land of een stad: Italiaans, Spaans, Schots, Weens, Deens. Het Spaans heet naar Ruy López de Segura, een Spaanse priester die er in 1561 over schreef. Het Schots dankt zijn naam aan een correspondentiepartij tussen de schaakclubs van Edinburgh en Londen, die in 1824 begon. En de zet a6 tegen het Spaans heet de Morphy-verdediging, naar de Amerikaan Paul Morphy.

Veelgestelde vragen

Wat is het Open Spel?

Zo heten alle openingen die beginnen met 1.e4 e5. De e-pionnen staan tegenover elkaar, en de stelling gaat vaak snel open. Het Italiaans, het Spaans, het Schots en het koningsgambiet horen er allemaal bij.

Voor wie is deze opening?

Voor iedereen die met zwart een antwoord op 1.e4 zoekt en klassiek wil leren spelen. Je zetten volgen de gewone regels: centrum, ontwikkelen, rokeren. Daarom is het ook een goede eerste opening.

Waarom Bc5 tegen het Italiaans, en niet Nf6?

Na Nf6 kan wit met Ng5 meteen f7 aanvallen. Dat is goed te verdedigen, maar je moet er veel lijnen voor kennen, en een fout kost vaak de partij. Na Bc5 kan dat paard niet naar g5, want je dame slaat het. Je ontwikkelt je rustig en speelt Nf6 een zet later.

Waarom a6 tegen het Spaans, en niet de Berlijnse verdediging?

In de Berlijnse verdediging, met Nf6, kan wit snel de dames ruilen. Het eindspel dat dan ontstaat is gelijk, maar moeilijk om goed te spelen. Na a6 zet je je stukken op natuurlijke velden: Nf6, Be7, b5, d6 en rokeren. De plannen zijn makkelijker te onthouden.

Wat doe ik tegen het herdersmat?

Rustig blijven en twee dingen onthouden. Dek eerst e5 met Nc6. Dreigt wit daarna mat op f7, dan sluit je de lijn af: met g6 als de dame op h5 staat, met Nf6 als ze op f3 staat. Daarna sta jij beter, want de witte dame staat haar eigen stukken in de weg.

Moet ik een gambiet aannemen?

Meestal wel, maar houd de pion niet tegen elke prijs vast. In het koningsgambiet en het Evans-gambiet neem je de pion en geef je hem terug met d5 zodra dat je ontwikkeling helpt. Tegen het Deens gambiet en het gambiet met c3 in het Schots speel je meteen d5.

Wat is de truc met Nxe4 en d5?

Staan er een witte loper op c4 en een wit paard op c3, dan kun je vaak met je paard op e4 slaan. Slaat wit terug, dan valt d5 loper en paard tegelijk aan en win je het stuk terug. Je houdt dan een mooi centrum over. Deze truc komt voor in het Vierpaardenspel en in het Weens.

Ik speel met wit het Italiaans van Zetwijs. Botst dat?

Nee, het helpt juist. De hoofdlijn is dezelfde: wat je met wit leert, zie je hier van de andere kant. Zo begrijp je beter wat beide spelers willen.

Wat doe ik tegen een zet die hier niet staat?

Speel volgens de gewone regels: dek e5, ontwikkel je paarden en lopers, rokeer, en zoek daarna d5. In het Open Spel is dat bijna altijd goed.

Wat kiest je tegenstander?

Na e5 kiest wit de opening.

Na 1.e4 e5 kiest wit. Meestal speelt hij Nf3: bij beginners ruim de helft van de keren, bij sterke clubspelers meer dan acht op de tien. Na Nc6 volgt bij clubspelers het vaakst het Italiaans, Bc4; hoe sterker de tegenstander, hoe vaker je het Spaans krijgt, Bb5. Daarna komen het Schots met d4 en het Vierpaardenspel met Nc3. Bij beginners zie je in ongeveer één op de tien partijen de dame naar h5 gaan, voor het herdersmat. Minder vaak krijg je het Weens (Nc3 op de tweede zet), het koningsgambiet (f4) of het Middengambiet (d4). De hoofdstukken staan ongeveer in die volgorde.

Hoofdstukken

8 hoofdstukken, in de volgorde waarin je ze leert. Kies er zelf een, of laat de site kiezen.