Geweigerd Damegambiet
Eén stevig antwoord op 1.d4: je steunt d5 met e6. Met de Lasker-verdediging, de ruilvariant en hoofdstukken tegen het Londen-systeem, de Colle, de Torre-aanval, de Jobava-opzet en het Blackmar-Diemer-gambiet. De site speelt wit, jij vindt de zet. Bèta: de lijnen kunnen nog veranderen.
Over deze opening
Het Geweigerd Damegambiet is het klassieke antwoord op d4. Wit biedt met c4 een pion aan; jij neemt hem niet, maar steunt je pion op d5 met e6. Je krijgt een stevige stelling zonder zwakke plekken, met zetten die logisch zijn: paard naar f6, loper naar e7, rokeren. Geschikt voor spelers die rustig en degelijk willen spelen en liever een plan volgen dan lange varianten leren. Op Zetwijs leer je de Lasker-verdediging en de ruilvariant, en dezelfde opzet met d5 tegen het Londen-systeem, de Colle, de Torre-aanval en de gambieten die je op de club tegenkomt.
De bepalende zetten
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- d4 d5: je zet een pion in het centrum, recht tegenover de witte.
- c4 e6: wit valt d5 aan, jij steunt de pion. Slaat wit, dan sla je terug met de e-pion en houd je een pion in het centrum.
- Nc3 Nf6: het paard dekt d5 nog een keer en maakt de korte rokade mogelijk.
- Bg5 Be7: de witte loper pent je paard, jouw loper heft die penning op. Daarna rokeer je.
Het idee
Wit wil met c4 je d-pion uit het centrum lokken. Jij houdt hem daar. De pion op e6 staat klaar om terug te slaan, en al je stukken vinden een natuurlijk veld. Er is één probleem: de loper op c8 staat achter je eigen pion op e6. Bijna elk plan in deze opening gaat erover hoe je die loper vrijmaakt. Dat kan door stukken te ruilen en e5 te spelen, door op c4 te slaan en de loper naar b7 te brengen, of door de ruil op d5 af te wachten, waarna de diagonaal vanzelf opengaat.
Waarom het werkt
Je bouwt niets op dat kan instorten. De pion op d5 wordt door een pion gedekt, je koning staat snel veilig en je hebt geen zwakke velden. Wit krijgt wat meer ruimte, maar geen doelwit. Omdat je stelling zo stevig is, mag je af en toe een onnauwkeurige zet doen zonder dat het meteen misgaat. Dat maakt deze opening geschikt om mee te beginnen en om lang mee door te gaan.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Een gezonde, stevige stelling: wit vindt moeilijk een aanvalspunt.
- Logische zetten die je kunt begrijpen in plaats van uit je hoofd leren.
- De opzet met d5 en e6 werkt ook tegen het Londen-systeem, de Colle en de Torre-aanval.
- Je leert pionstructuren die in veel andere openingen terugkomen.
Nadelen
- De loper op c8 staat lang opgesloten achter de pion op e6.
- Je hebt minder ruimte dan wit, vooral in het begin.
- Snel winnen zit er niet in: je speelt eerst op gelijk spel en daarna op meer.
- Wit kiest de opzet, dus je moet er van een aantal iets weten.
Jouw plannen
- De Lasker-verdediging: na h6 en Bh4 het paard naar e4, lopers en paarden ruilen, dan op c4 slaan en e5 spelen.
- In de ruilvariant: c6, Re8 en het paard via f8 naar g6, en de witte opmars met de b-pion afremmen met a5.
- Tegen het Londen-systeem en de Colle: c5, Nc6 en Bd6, en als het kan e5.
- Wachten met slaan op c4 tot de witte loper al een keer heeft gezet. Dan kost het wit een tempo.
- Tegen een witte pion op f4 (de Stonewall-aanval): eerst de loper naar buiten, dan pas e6.
Wat je tegenstander wil
- Druk op d5, met de loper op g5 en het paard op c3.
- In de ruilvariant met b4 en b5 je pion op c6 aanvallen: de minderheidsaanval.
- Je loper op c8 opgesloten houden en zelf meer ruimte nemen.
- In het Londen-systeem een paard op e5 zetten en daarna aanvallen op de koningsvleugel.
De pionstructuur
Na de ruil op d5 heeft wit een halfopen c-lijn en jij een halfopen e-lijn. Jouw pionnen staan op a7, b7, c6 en d5; wit heeft op de damevleugel alleen a2 en b2. Toch valt wit daar aan: met twee pionnen tegen vier. Komt zijn b-pion op b5 en ruilt hij op c6, dan blijf jij met een zwakke pion zitten. Daarom rem je de opmars af met a5 en zoek je zelf spel op de e-lijn en de koningsvleugel, met een paard op e4 of g6.
Valkuilen op clubniveau
- De loper op c8 vergeten. Wie nooit e5 of c5 speelt, houdt een stuk dat niet meedoet.
- Te vroeg op c4 slaan. Wacht tot de witte loper op d3 of e2 staat.
- In het Londen-systeem zelf op g3 slaan terwijl wit nog niet heeft gerokeerd. Dan gaat de h-lijn open voor zijn toren.
- Tegen de Jobava-opzet het paard op b5 toelaten zonder c7 te dekken.
- Tegen de Stonewall-aanval uit gewoonte meteen e6 spelen. Dan staat je loper weer opgesloten, en dat hoeft daar niet.
Kenmerkende stellingen
- Bekijk deze stelling in de studeermodus
de Lasker-verdediging. Je paard biedt ruil aan van twee paar stukken.
- Bekijk deze stelling in de studeermodus
de ruilvariant. Het paard op f8 dekt h7; wit gaat aanvallen met de b-pion.
- Bekijk deze stelling in de studeermodus
het Londen-systeem. Je loper biedt ruil aan van het beste witte stuk.
- Bekijk deze stelling in de studeermodus
het Catalaans. Je slaat op c4 en ontwikkelt je loper daarna naar b7.
Bekende spelers
- Emanuel Lasker, wereldkampioen van 1894 tot 1921. De verdediging met Ne4 draagt zijn naam.
- José Raúl Capablanca en Alexander Aljechin speelden in hun tweekamp om de wereldtitel in 1927 bijna elke partij een Geweigerd Damegambiet.
Herkomst
Het Damegambiet hoort bij de oudste openingen die we kennen, en het weigeren ervan met e6 is al meer dan een eeuw een hoofdopening. In de jaren twintig en dertig was het op topniveau een van de meest gespeelde openingen. Sindsdien is het nooit uit de mode geraakt: het geldt nog steeds als een van de betrouwbaarste antwoorden op d4.
Veelgestelde vragen
Wat is het Geweigerd Damegambiet?
Na 1.d4 d5 biedt wit met c4 een pion aan. Dat is het Damegambiet. Je weigert het door de pion niet te nemen en d5 te steunen met e6. Zo houd je een pion in het centrum.
Is het Geweigerd Damegambiet goed voor beginners?
Ja. De zetten volgen de gewone regels: een pion in het centrum, stukken ontwikkelen, rokeren. De stelling is stevig, dus een kleine fout wordt niet meteen afgestraft.
Waarom neem ik de pion op c4 niet?
Nemen kan ook; dat heet het Aangenomen Damegambiet. Maar wit wint de pion bijna altijd terug en krijgt een vrij centrum. Door te weigeren houd je zelf een pion op d5. Later sla je vaak alsnog op c4, op een moment dat het wit een tempo kost.
Wat is de Lasker-verdediging?
In de hoofdlijn met de witte loper op g5 speel je h6 en na Bh4 het paard naar e4. Je ruilt de lopers en daarna de paarden. Met minder stukken op het bord heb je minder last van je kleinere ruimte, en daarna maak je met e5 je loper vrij. De verdediging is genoemd naar wereldkampioen Emanuel Lasker.
Wat doe ik met de loper op c8?
Dat is de vraag van deze opening. Er zijn drie oplossingen: e5 spelen nadat je stukken hebt geruild, op c4 slaan en de loper naar b7 brengen, of in de ruilvariant de open diagonaal gebruiken. Tegen de Stonewall-aanval speel je de loper naar buiten voordat je e6 speelt.
Wat is de minderheidsaanval?
In de ruilvariant heeft wit op de damevleugel twee pionnen tegen jouw vier. Toch schuift hij ze op, met b4 en b5, om je pion op c6 zwak te maken. Je remt dat af met a5 en zoekt zelf spel op de e-lijn en de koningsvleugel.
Wat speel ik tegen het Londen-systeem?
Je valt het centrum aan met c5, speelt Nc6 en e6, en biedt met Bd6 ruil van de lopers aan. Ruilt wit, dan volgt e5. Gaat zijn loper naar g3, dan rokeer je en zet je je dame op e7. Sla pas op g3 als wit kort heeft gerokeerd, en speel dan e5.
Moet ik het Blackmar-Diemer-gambiet aannemen?
Ja. Je neemt de pion op e4 en daarna die op f3. Speel dan je loper naar f5, gevolgd door e6 en c6. Je staat een pion voor; ontwikkel je rustig en ga niet op nog meer pionnen jagen.
Hoeveel theorie heb ik nodig?
Weinig, vergeleken met scherpe openingen. De trainer heeft acht hoofdstukken met korte lijnen. Twee gaan over het Damegambiet zelf, één over wat wit daar verder kan proberen, en vijf over opzetten zonder c4, want die krijg je op de club het vaakst.
Ik speel met wit het Damegambiet of het Londen-systeem van Zetwijs. Botst dat?
Nee. De lijnen zijn met elkaar vergeleken. In het Londen-systeem volgen beide repertoires dezelfde zetten tot en met de achtste zet van wit. In het Damegambiet behandelt het witte repertoire de Lasker-verdediging tot en met de negende zet, en hier ga je vanaf dat punt verder. De stellingen zijn daar ongeveer in evenwicht.
Verwante openingen
Wat kiest je tegenstander?
Na 1.d4 d5 kiest wit. Het vaakst speelt hij c4, het Damegambiet: bij clubspelers in ongeveer drie tot vier van de tien partijen. Dan kiest hij opnieuw: de loper naar g5 (de hoofdlijn), ruilen op d5 (de ruilvariant), de loper naar f4, of het Catalaans met de loper op g2. Maar vaak speelt wit helemaal geen c4. In ongeveer één op de vijf partijen krijg je het Londen-systeem met Bf4. Daarna komt Nf3, met de Colle of de Torre-aanval. Minder vaak zie je het paard naar c3, de loper meteen naar g5, de Stonewall-aanval met e3 en f4, of het Blackmar-Diemer-gambiet met e4. De hoofdstukken staan ongeveer in die volgorde.
Hoofdstukken
8 hoofdstukken, in de volgorde waarin je ze leert. Kies er zelf een, of laat de site kiezen.
Hoofdlijn
Ruilvariant
Het Londen-systeem
Colle en Stonewall-aanval
Rustige opzetten en Catalaans
Torre-aanval en zijpaden
Jobava en Veresov
